Tượng Mẫu Liễu Hạnh bằng đồng - Tam tòa Thánh Mẫu, cách bày và chọn cỡ cho điện thờ
Mục lục
Ở Nam Định, nói đến thờ Mẫu là nói đến Phủ Dầy. Xưởng ở làng Đồng Quỹ, Nam Trực, cách Phủ Dầy không xa, nên nhiều thủ nhang, ban quản lý đền phủ và gia đình có điện thờ Mẫu tìm đến hỏi đúc tượng.
Bài này xưởng gom lại những điều anh chị hay hỏi nhất: Thánh Mẫu Liễu Hạnh là ai, Tam tòa Thánh Mẫu bày thế nào, chọn cỡ, chọn màu ra sao, và xưởng đúc tượng Mẫu bằng đồng theo các bước nào.
Thánh Mẫu Liễu Hạnh và Phủ Dầy
Thánh Mẫu Liễu Hạnh là vị thánh trung tâm, cao nhất của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ. Dân gian xếp bà vào hàng Tứ bất tử cùng Tản Viên Sơn Thánh, Thánh Gióng và Chử Đồng Tử.
Quần thể di tích Phủ Dầy ở xã Kim Thái, huyện Vụ Bản, Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh Bình) là nơi gắn với lần giáng sinh thứ nhất và thứ hai của Mẫu (theo Báo Nhân Dân). Ngày 1/12/2016, UNESCO ghi danh "Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt" là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; lễ đón bằng tổ chức ngay tại Phủ Dầy.
Dân gian có câu "tháng Tám giỗ Cha, tháng Ba giỗ Mẹ". Tháng Ba âm lịch là mùa lễ hội Phủ Dầy, cũng là lúc nhiều nơi chuẩn bị tu bổ điện, thỉnh tượng mới.
Tam tòa Thánh Mẫu bày thế nào
Phần lớn đền, phủ, điện thờ Mẫu ở Bắc Bộ bày Tam tòa Thánh Mẫu trên cùng một hàng, phân biệt bằng màu y phục:
| Vị | Màu áo | Ý nghĩa | Vị trí thường gặp |
|---|---|---|---|
| Mẫu Thượng Thiên (Mẫu Đệ Nhất) | Đỏ | Cai quản miền trời | Ở giữa |
| Mẫu Thượng Ngàn (Mẫu Đệ Nhị) | Xanh | Cai quản núi rừng | Một bên |
| Mẫu Thoải (Mẫu Đệ Tam) | Trắng | Cai quản sông nước | Bên còn lại |
Thánh Mẫu Liễu Hạnh thường được thờ ở ngôi Mẫu Thượng Thiên, áo đỏ, ngồi giữa. Cách bày cụ thể, thứ tự hai bên và có thêm Mẫu Địa phủ hay không, mỗi nơi theo lệ riêng. Xưởng làm theo đúng lệ của đền phủ, không tự đặt.
Hình dáng tượng Mẫu
Tượng Mẫu truyền thống thường:
- Ngồi trên ngai, lưng thẳng, dáng đoan trang.
- Đội mũ hoặc khăn, có chuỗi hạt, khuyên tai.
- Mặt hiền, đầy đặn, mắt nhìn xuống, miệng thoáng cười.
- Tay cầm quạt, phất trần hoặc đặt trên gối, tùy mẫu của từng nơi.
- Y phục nhiều lớp, có hoa văn mây, rồng phượng ở ngực, tay áo.
Với tượng đồng, phần khó nhất là nét mặt và nếp áo. Mặt phải hiền mà vẫn uy, nếp áo phải mềm. Vì vậy xưởng luôn nặn phôi đất trước, để thủ nhang hoặc ban quản lý xem tận mắt.
Chọn cỡ tượng Mẫu
Tượng Mẫu đặt trong khám hoặc trên bệ, nên cỡ phải tính theo khám, ngai và chiều cao gian thờ.
| Không gian | Cỡ gợi ý (cao tượng ngồi) |
|---|---|
| Điện thờ Mẫu tại gia | 40–60 cm |
| Điện, đền nhỏ ở làng | 60–90 cm |
| Đền, phủ lớn, cung chính | 90 cm–1,5 m |
Bộ Tam tòa nên làm cùng một lúc: nặn ba phôi song song để cỡ, dáng ngồi, kiểu ngai đều nhau. Nếu đền đã có tượng cũ và chỉ thay một pho, anh chị gửi xưởng ảnh và số đo hai pho còn lại để làm khớp.
Tượng từ 1 m trở lên, xưởng cử người khảo sát tại nơi đặt và làm theo quy trình tượng công trình.
Chọn màu hoàn thiện
- Vẽ màu y phục theo lệ: áo đỏ, xanh, trắng trên nền đồng, mặt vẽ màu da. Cách này giữ đúng hình tượng quen thuộc, nhìn từ xa phân biệt ngay ba vị.
- Dát vàng toàn thân: sang, rực, hợp cung chính có hoành phi, khám sơn son thếp vàng. Khi đó thường điểm màu y phục ở viền áo, khăn để vẫn phân biệt.
- Giả cổ: trầm, hợp đền cổ, kiến trúc gỗ lim.
Ưu nhược từng kiểu xem bài màu hoàn thiện tượng đồng.
Xưởng đúc tượng Mẫu thế nào
- Trao đổi lệ thờ. Số vị, cách bày, kiểu mũ, vật cầm tay, màu y phục. Nếu có ảnh tượng cũ hoặc tượng ở đền gốc muốn theo, anh chị gửi kèm.
- Nặn phôi đất tại xưởng Đồng Quỹ.
- Duyệt phôi. Thủ nhang, ban quản lý về xưởng xem, hoặc duyệt qua ảnh, video. Chỗ nào chưa ưng, thợ sửa trên đất. Chưa duyệt mẫu thì chưa cọc.
- Làm khuôn, rót đồng cát tút. Nhiều nơi muốn làm lễ trước khi rót đồng, xưởng chuẩn bị lò, khuôn và báo giờ để gia chủ sắp lễ.
- Chạm tỉa, vẽ màu hoặc dát vàng, đóng thùng gỗ, vận chuyển.
Mỗi pho có logo xưởng đúc chìm dưới đế, phiếu ghi số mẻ đúc và bảo hành trọn đời. Xem cam kết của xưởng và các mẫu tượng thờ ở trang tượng chùa, đền.
Câu hỏi thường gặp
Tượng Mẫu Liễu Hạnh mặc áo màu gì?
Thánh Mẫu Liễu Hạnh thường được thờ ở ngôi Mẫu Thượng Thiên, mặc áo đỏ, ngồi giữa Tam tòa; Mẫu Thượng Ngàn áo xanh và Mẫu Thoải áo trắng ngồi hai bên. Cách bày cụ thể theo lệ từng đền phủ.
Điện thờ Mẫu tại gia nên chọn tượng cỡ nào?
Điện thờ tại gia thường hợp tượng ngồi cao 40–60 cm; anh chị gửi xưởng số đo khám, ngai và chiều cao gian thờ để xưởng tư vấn cỡ cho cân.
Làm lại một pho trong bộ Tam tòa có khớp với tượng cũ không?
Được. Anh chị gửi ảnh nhiều góc và số đo hai pho còn lại; xưởng nặn phôi theo đúng tỉ lệ, dáng ngồi, kiểu ngai và cho duyệt trước khi đúc.
Hỏi xưởng về tượng Mẫu
Anh chị nhắn Zalo 0926.647.777 kèm ảnh điện thờ, số đo khám và lệ thờ của đền phủ. Muốn xem tượng thật, mời ghé showroom Nam Định (39A Đặng Xuân Bảng) hoặc hẹn về xưởng Đồng Quỹ xem phôi.
Bài liên quan
9/11/2026An vị tượng truyền thần lên ban thờ - chọn ngày, đặt vị trí nào và những điều cần tránhCách an vị tượng truyền thần lên ban thờ: chọn ngày, chuẩn bị lễ, đặt tượng ở vị trí nào so với bát hương, tượng ông bà đặt bên nào và những lỗi nên tránh.
5/11/2026Tượng nghê bằng đồng - linh vật thuần Việt, ý nghĩa và cách đặt đôi nghêTượng nghê bằng đồng: nghê là linh vật thuần Việt khác sư tử, kỳ lân thế nào, ý nghĩa trấn giữ, đặt đôi nghê ở ban thờ, nhà thờ họ, cổng và cách chọn cỡ.
3/11/2026Tượng Phật Thích Ca bằng đồng thờ tại gia - các dáng tượng, chọn cỡ và cách an vịTượng Phật Thích Ca bằng đồng thờ tại gia: ý nghĩa, 5 dáng tượng phổ biến (thiền định, thành đạo, sơ sinh, Niết Bàn), chọn cỡ, chọn màu và cách bày ban Phật.